Maydanoz Nasıl Yetiştirilir? Tohumdan Sürekli Hasada
Maydanoz, mutfağın o hiç eksik olmayan yeşilidir. Çorbanın üstüne, salatanın içine, köftenin yanına… Ama market poşetinde iki günde sararıp solan maydanoz yerine, balkonunda ya da bahçende dilediğinde bir tutam koparabileceğin taze maydanoz bambaşka bir keyif. İyi haber, maydanozun bir kez tuttuktan sonra aylarca seni beslemesi. Tek bir huysuzluğu var: çimlenmesi sabır ister.
Bu yazıda maydanozu tohumdan başlatmanın, çimlenmeyi hızlandırmanın ve yıl boyu taze tutmanın yollarını anlatacağım. Acele etmezsen maydanoz seni hiç yarı yolda bırakmaz.
Çimlenme Neden Bu Kadar Yavaş?
Maydanoz tohumu, çimlenmesi en geç bitkilerden biridir; bazen üç haftaya kadar toprağın altında bekleyebilir. Bunun nedeni tohum kabuğundaki doğal yağlardır. İşi hızlandırmak için tohumları ekmeden önce bir gece ılık suda bekletmek işe yarar. Tohumu çok derine ekme; bir santim yeterli. Toprağı sürekli nemli tutarsan, sabrının karşılığını yeşeren minik filizlerle alırsın.
Nereye ve Nasıl Ekmeli?
Maydanoz, tam güneşi de yarı gölgeyi de kabul eden uysal bir bitkidir; sıcak iklimlerde öğlen gölgesi yapraklarını daha taze tutar. Doğrudan toprağa ekebilir ya da saksıda yetiştirebilirsin. Saksı seçeceksen en az 20 santim derinlikte bir kap iyi olur, çünkü maydanozun şaşırtıcı derecede uzun bir kazık kökü vardır.
Tohumları sıraya seyrek serp, üzerini ince bir harç tabakasıyla ört ve nazikçe sula. Filizler birkaç santim olunca aralarını seyreltip her bitkiye yaklaşık 10 santim alan bırakırsan hepsi gürbüz olur. Sık ekim havasızlık yarattığı için seyreltme adımını atlamamak gerekir.
Toplarken Doğru Yöntem
Maydanozda en sık yapılan hata, tepesinden makasla kesmektir. Doğrusu, dıştaki olgun sapları dipten almak; böylece bitkinin ortasındaki taze sürgünler büyümeye devam eder. Bu mantıkla toplarsan tek bir bitki tüm mevsim boyunca sana yeni yapraklar verir. Ne kadar düzenli toplarsan o kadar gür büyür; bu yüzden çekinmeden kullan.
Düzenli ama ölçülü sulama maydanozu mutlu eder. Toprağın üstü kuruduğunda sula; sıcak günlerde bu günlük olabilir. Yapraklar sararıyorsa genelde ya susuzluktan ya da fazla sudandır; toprağın nemini kontrol etmek çoğu sorunu çözer.
Düz mü, Kıvırcık mı?
Maydanozun iki temel türü var: bizim mutfağımızda çok kullanılan düz yapraklı maydanoz ve daha çok süs ile garnitür olarak tercih edilen kıvırcık maydanoz. Aroma açısından düz yapraklı olan daha baskın ve keskindir; yemeklere o bildiğimiz kokuyu o verir. Kıvırcık olanın tadı daha yumuşaktır ama tabakta hoş durur. İkisi de aynı koşullarda, aynı bakımla yetiştiği için hangisini seveceğine kendin karar verebilir, hatta ikisini yan yana ekip karşılaştırabilirsin.
Maydanoz iki yıllık bir bitkidir; yani ilk yıl yaprak verir, ikinci yıl çiçeklenip tohuma kaçar. Tohuma kaçtığında yaprakları sertleşip acılaşır, bu yüzden çoğu bahçıvan onu tek yıllık gibi yetiştirip her sezon yeniden eker. İkinci yıl bıraktığın bir-iki bitkinin tohumlarını toplarsan, bir daha tohum almana gerek kalmadan kendi maydanozunu çoğaltabilirsin.
Kışın da maydanozdan vazgeçmek zorunda değilsin. Saksıdaki bir maydanozu pencere kenarına alırsan, soğuk aylarda bile mutfağına taze yeşillik taşır. Maydanoz hafif soğuğa oldukça dayanıklıdır; hatta ılıman yerlerde bahçede kışı geçirip baharda yeniden filiz verebilir. Bu dayanıklılık, onu yeni başlayanlar için ideal bir bitki yapıyor.
İzlemelik
Maydanozun mutfak dostluğunu kurduktan sonra, onunla çoğu zaman aynı tabakta buluşan ama yetiştirmesi biraz daha sabır isteyen bir akrabasına geçiyoruz: kereviz. Bir sonraki yazıda kerevizi sapından köküne nasıl büyüteceğini konuşacağız.
