Kereviz Nasıl Yetiştirilir? Sabır İsteyen Ama Değen Bir Sebze
Kerevizi pek çok bahçıvan biraz çekinerek dener. Haklı bir sebebi de var: kereviz, bu listedeki en sabırlı bekleyişi isteyen sebzelerden biri. Tohumu yavaş çimlenir, serin havayı sever, susuz kalmaya hiç gelemez. Ama bütün bu nazlanmanın karşılığında elinde markette bulamayacağın aromada, gevrek bir sap ya da çorbalık mis kokulu bir kök oluyor. Bu yazıda kerevizi adım adım, hem sapından hem kökünden nasıl yetiştireceğini anlatacağım.
Önce küçük bir not: kerevizin iki yüzü var. Sapı için yetiştirilen “sap kerevizi” ile şişkin kökü için yetiştirilen “kök kerevizi” aynı bitkinin iki farklı tipi. İkisinin de başlangıcı neredeyse aynı, sadece sonunda topladığın kısım değişiyor.
Tohumu Sabırla Uyandırmak
Kereviz tohumu minik ve yavaştır; çimlenmesi iki-üç haftayı bulabilir. Bu yüzden işe erkenden, son donlardan 8-10 hafta önce içeride başlamak en doğrusu. Tohumlar ışıkla daha iyi çimlendiği için üzerlerini çok az toprakla ört, hatta sadece bastır. Toprağı sürekli nemli tutmak çimlenmenin anahtarı; bir kez kuruttuğunda tohumlar küser. Filizler çıkana kadar üstünü şeffaf bir örtüyle kapatıp nemi korumak işini kolaylaştırır.
Fideyi Toprağa Almak
Fideler 8-10 santime ulaşıp birkaç gerçek yaprak verdiğinde dışarı alınabilir. Ama acele etme; kereviz soğuğu sevse de geç donlar genç bitkiyi tohuma kaçırabilir. Bitkileri 20-25 santim aralıkla dik. Kereviz toprağın sürekli nemli ve besince zengin olmasını ister; dikim çukuruna bir miktar kompost karıştırmak çok işine yarar.
Su, Su ve Biraz Daha Su
Kerevizle ilgili bilmen gereken tek bir kural varsa, o da şudur: bu bitki susuzluğa tahammül etmez. Toprak kuruduğunda saplar acılaşır, lifli ve sert olur. Düzenli, bol sulama sapların gevrek ve tatlı kalmasını sağlar. Sap kerevizinde, hasattan birkaç hafta önce sapların etrafını karton ya da toprakla sarıp ışıktan korursan saplar beyazlaşıp yumuşar; buna ağartma deniyor ve markettekine benzer o açık renkli, tatlı sapı bu yöntem verir.
Hasat ve Saklama
Sap kerevizini, saplar yeterince kalınlaştığında dıştan tek tek ya da bütün bitkiyi dipten keserek toplayabilirsin. Kök kerevizinde ise toprak altındaki yumru yumruk büyüklüğüne ulaştığında hasat zamanı gelmiş demektir. Topladığın kerevizi buzdolabında nemli bir bezle sararsan günlerce gevrek kalır.
Sık Yapılan Hatalar ve Küçük Sırlar
Kerevizle ilgili en yaygın hayal kırıklığı, sapların ince ve lifli kalması. Bunun nedeni neredeyse her zaman ya susuzluk ya da çok sıcak bir mevsimde yetiştirmektir. Kereviz serin havanın bitkisidir; ilkbahar ve sonbahar onun en sevdiği dönemler. Yazın ortasında, kavurucu sıcakta yetiştirmeye çalışırsan saplar sertleşir ve bitki erkenden tohuma kaçabilir. Bu yüzden ekim zamanını iyi seçmek, gübreden bile önemli.
Bir başka püf nokta, kerevizi tek başına bırakmamak. Yanına soğan, lahana ya da fasulye gibi komşular ekmek hem alanı verimli kullanmanı sağlar hem de bazı zararlıları şaşırtır. Kerevizin güçlü kokusu, havuç sineği gibi bazı böcekleri uzak tutmasıyla da bilinir; yani sadece senin sofrana değil, komşu bitkilerin sağlığına da katkısı olur.
Son olarak, yapraklarını sakın çöpe atma. Sap kerevizinin koyu yeşil yaprakları, sapından çok daha yoğun bir aromaya sahiptir; çorbalara, et sularına ya da kurutup baharat olarak kullanmaya birebirdir. Yani aslında kerevizin hiçbir parçası boşa gitmez; biraz sabırla yetiştirdiğin tek bir bitki, mutfağında şaşırtıcı derecede çok işe yarar.
İzlemelik
Kerevizin sabır sınavını geçtikten sonra, bahçenin en bereketli ve en az dert çıkaran üyelerinden birine geçiyoruz: kabak. Bir sonraki yazıda kabağı tek bir tohumdan koca bir hasada nasıl dönüştüreceğini konuşacağız.
