Klima Dış Ünite Ses ve Fan Arızaları
Balkondaki ya da dış cephedeki klima dış ünitesi bir anda gürültü yapmaya başladı; takırtı, uğultu, tıkırtı ya da titreşim… Hem sinir bozucu hem de komşuları rahatsız ediyor. Dış ünite, klimanın en çok yük binen ve açık havada çalışan parçası olduğu için zamanla ses yapabilir. Gel, dış ünitenin içinde ne olduğunu en sade diliyle konuşalım; sesin kaynağı ne, neyi kendin kontrol edersin, neyi ustaya bırakırsın, görelim.
İçindekiler
Dış Ünitenin İçinde Ne Var
Dış ünite, klimanın “motor dairesidir”; odadan toplanan ısıyı dışarı atan ağır işi burası yapar. İçinde üç ana parça var: klimanın kalbi olan kompresör (gazı sıkıştıran, en çok ses üreten parça), ısıyı dışarı atan kondenser serpantini (petek gibi kanatçıklar) ve bu serpantine hava üfleyerek soğutan büyük bir fan (pervane).
Bu parçalar bir metal kasa içindedir ve hepsi hareketli ya da titreşimli çalışır. Fan döner, kompresör titreşir; her şey yerine sağlam sabitlendiğinde ses makul düzeydedir. Ama bir vida gevşediğinde, fana bir şey değdiğinde ya da kompresör yorulduğunda bu sesler artar ve anormal gürültüye döner. Yani dış ünite sesi, çoğu zaman “bir şey gevşemiş ya da sürtüyor” demektir; sesin cinsi de nereye bakacağını söyler.
Sesin Cinsinden Arızayı Anlamak
Sesin türü, sorunun yerini ele verir. Takırtı, tıkırtı, çıngırtı genelde gevşemiş bir parça, panel vidası ya da fanın kafesine değen bir cisim (yaprak, dal, kuş yuvası malzemesi) demektir; en masum ve en kolay çözülenidir. Titreşim ve vınlama, dış ünitenin duvara/zemine sağlam sabitlenmemiş ya da altındaki titreşim takozlarının (lastik ayak) eskimiş olmasından olur; titreşim duvara geçip evin içinden bile duyulabilir.
Sürtünme, taşlama, metalik hırıltı sesi fan motorunun rulmanının (yatağının) aşındığını gösterir. Yüksek uğultu, zorlanma ya da düzensiz çalışma ise kompresör kaynaklı olabilir ki bu en ciddisidir. Bir de kompresör çalışırken normalde belli bir uğultu olur; bunu “arıza” sanma. Sesi dinleyip cinsini belirlemek, ustaya da doğru bilgi vermeni sağlar.
Kendin Kontrol Edebileceklerin
Elektrik güvenliği için önce klimayı kapat ve mümkünse sigortasını indir, dış ünite elektriklidir. Sonra dışarıdan, güvenli bir şekilde (yüksekteyse hiç uğraşma) şunlara bak. Fanın kafesinin içine yaprak, dal, poşet ya da kuş yuvası kaçmış mı? Pervanenin dönüşüne değen bir cisim takırtının bir numaralı sebebidir; görünür ve ulaşılabilir bir şeyse, elektrik kesikken temizle.
Dış paneldeki vidaların titreşimle gevşeyip gevşemediğine bak; gevşek panel tıkırdar, uygun tornavidayla sıkmak sesi kesebilir. Dış ünitenin sağlam durduğunu, konsol/ayaklarının gevşemediğini ve altındaki lastik titreşim takozlarının yerinde olduğunu kontrol et; sallanan ünite titreşim yapar. Kanatçıkların (serpantin) üstündeki tozu-kiri temizlemek de hava akışını rahatlatır. Bunlar basit, dışarıdan yapılan kontrollerdir; sesin masum nedenlerini çoğu zaman çözer.
Servis İsteyen Fan ve Kompresör Arızaları
Basit kontroller sesi çözmediyse, iş motorlu parçalara gelir ki bunlar servis işidir. Fan motoru rulmanı aşınmışsa sürekli taşlama/hırıltı sesi gelir; ihmal edilirse fan takılıp durur ve ısı atılamadığı için klima soğutmayı keser. Rulman ya da fan motoru değişimi usta işidir.
En ciddisi kompresör kaynaklı seslerdir: kompresör yataklarının yorulması, içten metalik vuruntu ya da aşırı titreşim, kompresörün ömrünü tamamlamakta olduğunu gösterebilir; kompresör pahalı bir parçadır ve değişimi uzmanlık ister. Bir de kompresörün çalışırken sarsılması, onu sabitleyen lastik takozların (compressor mount) eskimesinden olabilir, bu daha kolay çözülür. Ayrıca kompresörü çalıştıran kondansatör arızasında da dış ünite zorlanıp anormal ses çıkarabilir. Bu parçaların (fan motoru, rulman, kompresör, kondansatör) teşhis ve değişimi; elektrik, gaz ve mekanik bilgi gerektirdiği için yetkili servisin alanıdır.
Önleme, Komşu ve Özet
Dış ünite seslerinin çoğu düzenli bakımla önlenir. Sezon başında dış ünitenin önündeki ve fan kafesindeki yaprak, toz ve kiri temizle; panel vidalarının ve ünitenin sağlam durduğunu kontrol et. Dış üniteyi mümkünse yağmur ve güneşten bir miktar koruyan ama hava akışını engellemeyen bir konumda tut; önünü hiçbir şeyle kapatma, aksi halde hem ses hem verim bozulur.
Titreşim komşuyu rahatsız ediyorsa, ünitenin altına titreşim emici lastik takozlar koymak ya da eskimişleri yenilemek çok işe yarar; bu, evin içine geçen vınlamayı da keser. Özetle: fana kaçan cismi çıkarma, gevşek panel vidası sıkma, ünitenin sabitliğini ve takozları kontrol etme, kir temizliği güvenle kendin yapabileceğin (elektrik kesikken ve ünite erişilebilir yükseklikteyse) işlerdir. Ama fan motoru, rulman, kompresör ve kondansatör arızaları ile yüksekteki ünitelere müdahale; hem güvenlik hem uzmanlık nedeniyle yetkili servise bırakılmalıdır.
