Hangi Elektrikli Testere Neyi Keser

Bir tahta keseceksin, elin el testeresine gidiyor; kol ağrıyor, kesik yamuk çıkıyor, yarım saatte bir tahtayı zor bitiriyorsun. Oysa elektrikli testerelerin dünyası bambaşka. Doğru testereyi seçtiğinde, saatlerce süren işi dakikalar içinde, hem de dümdüz bitiriyorsun. Yalnız burada bir sorun var: elektrikli testere deyince akla tek bir alet gelmiyor; bir sürü çeşidi var ve her biri başka işe yarıyor.

Bu yazıda kafanı karıştırmadan, en çok kullanılan elektrikli testere çeşitlerini tek tek tanıtacağız. Hangisi düz kesiyor, hangisi kavis kesiyor, hangisi köşeye giriyor, hangisi her şeyi kesiyor… “Ben ne alayım” derken elin doğru testereye gitsin diye. Her birinin ne işe yaradığını, nerede kullanıldığını, nelere dikkat edileceğini örnekleriyle anlatacağız.

El testeresinden farklı olarak bu aletler hızlı ve güçlü; o yüzden hem işi çabuk bitiriyorlar hem de dikkat istiyorlar. Aşağıya konuyla ilgili görseller ve işi elleriyle yapan ustaların olduğu iki video koyduk; hangi testerenin nasıl çalıştığını görünce, “ha demek buymuş” diyeceksiniz.

İçindekiler

• Neden bir sürü çeşidi var
• Kavis ve şekil kesen: dekupaj (jigsaw)
• Düz ve hızlı kesen: daire testere
• Küçük işlerin kahramanı: mini daire testere
• Söküm ve budama: tilki kuyruğu
• Köşeye giren her işçi: çok amaçlı titreşimli alet
• Açılı ve seri kesim: gönye testere
• Ustanın elinden izleyelim
• Peki ben hangisini almalıyım
• Güvenlik: parmaklar sende kalsın
• Merak edilenler

Neden bir sürü çeşidi var

“Testere testeredir, niye bu kadar çeşit” diyebilirsin. Ama düşün: bazen dümdüz bir çizgide kesmen lazım, bazen yuvarlak bir şekil, bazen dar bir köşe, bazen de duvarın dibindeki boruyu. Tek testere bunların hepsini iyi yapamıyor. Onun için her iş için ayrı bir testere geliştirilmiş.

Bütün elektrikli testerelerin ortak yanı, bir bıçağı (testere ağzını) motorla hareket ettirmesi. Farkları, bu bıçağı nasıl hareket ettirdiklerinde ve nasıl bir bıçak kullandıklarında. Kimi bıçağı yuvarlak döndürür (daire testere), kimi ileri geri sallar (dekupaj, tilki kuyruğu), kimi titretir (multi-tool). İşte bu hareket farkı, her testerenin neyi iyi kestiğini belirliyor.

Şimdi bunları tek tek tanıyalım. Her birinin “şunu iyi keser, bunda zorlanır” diye bir karakteri var; onu bilirsen doğru aleti seçmek çocuk oyuncağı oluyor.

Kavis ve şekil kesen: dekupaj (jigsaw)

Dekupaj, ince ve dar bir bıçağı hızlı hızlı yukarı-aşağı hareket ettiren testere. Bıçağı ince olduğu için, dümdüz kesebildiği gibi kavisli, yuvarlak, hatta şekilli kesimler de yapabiliyor. Yani bir daireyi, bir kalbi, bir eğriyi kesmen gerekiyorsa senin aletin bu.

Nerede kullanılır? Sunta, mdf, kereste keserken; tezgâha yuvarlak eviye deliği açarken; ahşaba figür keserken; hatta bıçağını değiştirince ince sac, plastik, laminat parke bile keser. Bıçağı değiştirmek çok kolay; tahta için ayrı, metal için ayrı bıçak takıyorsun. İnce dişli bıçak temiz keser, kaba dişli hızlı ama pürüzlü keser.

Kullanırken tabanını malzemeye tam bastır, testereyi zorlama; ileri doğru yavaşça iterek bırak, bıçak kendi kessin. Zorlarsan hem kesik yamulur hem ince bıçak kırılır. Kavis keserken acele etme, yavaş dönerek takip et. Dekupaj, acemi birinin bile rahat kullanabileceği, en dost canlısı elektrikli testerelerden biri.

Düz ve hızlı kesen: daire testere

Daire testere (sunta kesme de denir), yuvarlak, dişli bir bıçağı fır fır döndüren güçlü bir alet. Dekupajın kavis işine karşılık, daire testere dümdüz ve hızlı keser. Uzun bir tahtayı, kalın keresteyi, koca sunta levhasını bir çırpıda, dosdoğru ikiye böler.

En çok ahşap işinde kullanılır: kereste boyu kesmek, levha bölmek, ahşap zemin kesmek. Bir cetvel ya da kılavuz çıta kullanırsan, elle bile makine gibi düz keser. Bıçağını değiştirince metal, plastik, hatta elmas bıçakla seramik-beton bile kesen modelleri var. Bıçağın diş sayısı önemli: az dişli hızlı ve kaba, çok dişli yavaş ve temiz keser.

Daire testere güçlü olduğu kadar dikkat de ister; çünkü büyük ve hızlı bir bıçağı vardır. Kesme derinliğini ayarlayabilirsin; bıçak malzemenin altından sadece bir-iki diş çıkacak kadar olsun, fazlası tehlikeli. Kesilen parçayı sıkıştırma, bıçağı zorlama; sıkışırsa testere sana doğru geri teper. Düz ve seri kesim isteyen için daire testere biçilmiş kaftan.

Küçük işlerin kahramanı: mini daire testere

Büyük daire testere ağır ve iri; küçük, hassas işlerde hantal kalıyor. İşte burada mini daire testere devreye giriyor. Avuç içi kadar, hafif, tek elle kullanılan küçük bir daire testere. Küçük açılı, ince kesimler için tam bir kahraman.

Nerede işine yarar? İnce laminat, sunta, ahşap kaplama kesmek; dar alanda çalışmak; küçük tadilat kesimleri yapmak; hatta bıçağını değiştirince ince metal, plastik, fayans, alçıpan kesmek. Büyük testerenin giremediği dar yerlere girer, ağır olmadığı için elin yorulmaz. Özellikle laminat parke döşerken, önceki yazılarımızdaki gibi, panel kesmek için çok pratik.

Bu küçük testereler genelde derin kesmez; ince malzemeler için ideal, kalın kereste için değil. Ama zaten amacı o; hassas, temiz, küçük kesimler. Yine tabanını malzemeye tam bastır, kesme çizgisini takip et, zorlama. Evde ara sıra ince kesim yapan biri için, büyük daire testereden çok daha kullanışlı ve güvenli bir seçenek.

Söküm ve budama: tilki kuyruğu

Tilki kuyruğu (reciprocating testere), uzun bir bıçağı güçlü bir şekilde ileri-geri iten, kaba ve güçlü bir testere. Bunun işi incelik değil; kırmak, sökmek, hızlıca parçalamak. “Güzel kessin” diye değil, “bir an önce kessin” diye kullanılır.

Nerede? Ağaç budarken, kalın dal keserken; tadilat sırasında eski kapı-pencere sökerken; boru, çubuk, kalın metal keserken; palet parçalarken. Bıçağını değiştirince ahşap, metal, plastik hepsini keser; hatta çivili tahtayı bile umursamadan biçer. Uzun bıçağı sayesinde dar ve derin yerlere ulaşır; duvar dibindeki boruyu, köşedeki dalı keser.

Tilki kuyruğu titreye titreye çalışır, iki elle sıkı tutmak gerekir. Bıçak uzun olduğu için kesim başında zıplayabilir; tabanını (varsa ayakçığını) malzemeye dayayıp öyle başla. Kaba bir alet olduğu için güzel, düz kesim bekleme; onun işi hız ve güç. Söküm, budama, hurdaya ayırma işleri için elinde bir tanesi olsun, kurtarır.

Köşeye giren her işçi: çok amaçlı titreşimli alet

Çok amaçlı titreşimli alet (multi-tool ya da rendeli/salınımlı testere), ucundaki bıçağı çok küçük açılarla, çok hızlı titreterek çalışır. Bu titreşim sayesinde, başka hiçbir testerenin giremediği dar, sıkışık, köşeli yerlere girer. Adı üstünde; “çok amaçlı”.

Ucundaki aparatı değiştirerek bir sürü iş yapar: küçük düz bıçakla süpürgelik altını kesmek, kapı kasasının altını laminat girecek kadar tıraşlamak, duvara gömülü boru kesmek; zımpara aparatıyla köşe zımparalamak; kazıyıcı aparatla eski silikon, yapıştırıcı, fuga sökmek. Yani hem keser, hem zımparalar, hem kazır. Dar ve hassas işlerin ustası.

Titreşimli çalıştığı için geri tepmesi az, o yüzden en güvenli elektrikli kesicilerden biri sayılır. Ama titreşim ele geçer, uzun süre kullanınca yorar. Bıçağı malzemeye hafifçe değdirip bırak, bastırma; titreşim işini kendi yapar. Özellikle tadilat ve ince işçilik yapan için, başka aletin ulaşamadığı yerlere ulaşan gizli bir kahraman.

Açılı ve seri kesim: gönye testere

Gönye testere (abkant testere), bir masaya sabitlenmiş, aşağı indirdiğinde kesen büyük bir daire testere. Bunun marifeti, hem çok düzgün hem de istediğin açıda kesmesi. Çıtayı, kartonpiyeri, süpürgeliği, kalas boyunu tam 45 ya da istediğin açıda, aynı ölçüde arka arkaya keser.

Nerede işine yarar? Süpürgelik köşelerini 45 derece kesmek; çerçeve, kapı pervazı, kartonpiyer birleşimi yapmak; aynı boyda bir sürü parça kesmek. Elle asla o kadar düzgün ve aynı açıda kesemezsin. Marangozların, dekorasyoncuların vazgeçilmezi; çünkü açı ve tekrar işini kusursuz yapar.

Masaya sabit olduğu için elle tutulan testerelerden daha güvenlidir ama yine de büyük bir bıçağı vardır. Parçayı dayama yüzeyine iyice yasla, elini bıçaktan uzak tut, testere tam durmadan parçayı alma. Çok kesim yapacaksan ve açı önemliyse, gönye testere işini hem hızlandırır hem de profesyonelleştirir.

Ustanın elinden izleyelim

Bu kadar testereyi yazıyla anlatınca kafa karışabilir; ama iş başında görünce her şey netleşiyor. Aşağıdaki iki videoda, farklı elektrikli testereleri elleriyle kullanan kişiler var. İlk videoda testere çeşitlerinin tanıtımını ve ne işe yaradığını, ikincisinde dekupaj gibi en çok kullanılan bir testerenin kullanımını göreceksiniz. Anlatım İngilizce ama testere kesince her yerde aynı sesi çıkarıyor.

Peki ben hangisini almalıyım

Hepsini almana gerek yok; ne iş yapacağına göre bir-iki tanesi yeter. Kısa yoldan söyleyelim. Evde ara sıra ahşap kesip şekil vereceksen, ilk alacağın testere dekupaj olsun; en dost canlısı, en çok yönlü olan o.

Uzun tahta, levha, kereste gibi düz ve seri kesimler yapacaksan daire testere (küçük işler için mini daire) alırsın. Ağaç budayacak, eski şeyler sökecek, kaba işler yapacaksan tilki kuyruğu senin aletin. Tadilat yapıp dar köşelerde ince iş çıkaracaksan multi-tool hayat kurtarır. Süpürgelik, çıta, pervaz gibi açılı ve çok sayıda kesim yapacaksan gönye testere şart.

Yani önce “ben en çok ne keseceğim” diye sor kendine, ona göre al. Çoğu ev için dekupaj + bir küçük daire testere ikilisi işlerin büyük kısmını görür. Gerisini ihtiyaç çıktıkça eklersin.

Güvenlik: parmaklar sende kalsın

Elektrikli testereler işi kolaylaştırıyor ama şaka kaldırmıyor; en çok parmak kesen aletler bunlar. Birinci kural: elini asla bıçağın hizasına ya da önüne koyma. Kesilen parçayı elle tutuyorsan, ellerin bıçaktan iyice uzakta olsun; mümkünse parçayı mengeneyle sabitle.

İkincisi, koruma ekipmanı: gözlük (uçan talaş için), gerekirse toz maskesi, kulaklık (bazıları çok ses yapar). Bol giysi, kravat, sallanan kolluk giyme; dönen bıçağa kapılırlar. İşin bittiğinde bıçak tamamen durmadan testereyi bırakma, parçayı alma.

Üçüncüsü, doğru bıçak ve zorlamamak. Metali ahşap bıçağıyla kesme, kesme derinliğini abartma, testereyi ite ite zorlama. Sıkışma hissedersen dur; özellikle daire testere ve tilki kuyruğu sıkışınca geri teper. Bıçak değiştirirken fişi çek ya da şarjı çıkar; yanlışlıkla çalışması an meselesi. Bu kurallara uyan, elektrikli testereyle yıllarca on parmağı sağlam çalışır.

Merak edilenler

İlk elektrikli testerem ne olsun?

Evde genel iş için dekupaj (jigsaw) en mantıklısı; hem düz hem kavisli keser, bıçak değişince metal-plastik de keser ve kullanımı kolaydır. Sonra ihtiyaca göre daire testere ya da tilki kuyruğu eklersin.

Dekupaj mı daire testere mi?

Kavisli, şekilli ve ince işler için dekupaj; uzun, düz ve hızlı kesimler için daire testere. Biri incelik, öbürü hız ve düzlük işi. İkisi farklı amaç için; çoğu ev bu ikisiyle işini görür.

Tek testereyle her şeyi kesebilir miyim?

Tam olarak değil. Multi-tool en çok işi yapan ama derin ve hızlı kesimlerde zayıf. Her testerenin karakteri farklı; bu yüzden ne keseceğine göre seçmek en doğrusu.

Metali de kesebilir miyim bu testerelerle?

Evet, ama metal için üretilmiş bıçak takman şart. Ahşap bıçağıyla metal kesmeye kalkma; hem kesmez hem bıçak hemen körelir, hatta kırılır. Dekupaj, tilki kuyruğu ve multi-tool metal bıçağıyla metal keser.

Süpürgelik köşesini nasıl 45 derece keserim?

En düzgün yol gönye (abkant) testere. Açıyı 45’e ayarlayıp keser; hem düzgün hem her seferinde aynı açı olur. Elle ve gönyeyle de olur ama gönye testere kadar temiz ve seri çıkmaz.

Görüyorsunuz, “elektrikli testere” dediğimiz şey aslında koca bir aile. Dekupaj kavis kesiyor, daire testere düz ve hızlı biçiyor, mini daire dar işlere giriyor, tilki kuyruğu söküp buduyor, multi-tool köşelere sokuluyor, gönye testere açıyı kusursuz tutturuyor. Hepsini almak zorunda değilsiniz; önemli olan, elinizdeki işe hangisinin uyduğunu bilmek. Bir kere doğru testereyi doğru işe tuttuğunuzda, el testeresiyle geçen o zorlu günleri hatırlayıp gülümseyeceksiniz. Yalnız acele etmeyin, gözlüğünüzü takın, ellerinizi bıçaktan uzak tutun; çünkü bu aletler ne kadar hızlı iş görürse, o kadar da saygıyı hak ediyor.