Balkonda Marul ve Yeşillik Yetiştirme

Yapraklı yeşillikler, balkon bahçeciliğine başlamanın en hızlı ve en keyifli yolu. Marul, roka ve tere gibi bitkiler kısa sürede sofraya gelir ve kestikçe yeniden sürer. Bu yazıda balkonda marul ve diğer yeşillikleri yetiştirmenin yollarını anlatıyorum.

Yeşillikler Neden Balkon İçin İdeal

Yapraklı yeşillikler balkon bahçeciliğinin en bağışlayıcı bitkileridir. Meyveli sebzeler gibi aylarca beklemeni istemezler; roka ve tere üç dört haftada, marul birkaç haftada hasada gelir. Bu hızlı sonuç, özellikle yeni başlayanlara büyük bir motivasyon verir.

Bir başka avantajları gölgeye toleranslı olmalarıdır. Domates ve biberin aksine yeşillikler kavurucu güneş istemez, hatta yarı gölgede daha uzun süre taze kalırlar. Bu da onları kuzey ya da az güneş alan balkonlar için ideal yapar.

Hangi Yeşillikler Yetişir

Seçenek oldukça geniş. Marulun kıvırcık, göbekli, lollo ve aysberg gibi pek çok çeşidi saksıda yetişir; kıvırcık ve lollo türleri dıştan yaprak toplamaya en uygunudur. Roka hızlı ve keskin tadıyla salataların yıldızıdır. Ispanak ve pazı biraz daha serin sever ama balkonda gayet güzel olur.

Tere neredeyse göz açıp kapayana kadar çıkar, en sabırsızlar için birebir. Maydanoz yavaş çimlenir ama bir kez tuttuğunda uzun süre yaprak verir. Taze soğanı ise market soğanının kökünü saksıya dikerek bile çoğaltabilirsin. Aşağıdaki tablo bu yeşillikleri ve yetişme sürelerini karşılaştırıyor.

Saksı ve Toprak

Yeşilliklerin kökü sığdır, bu yüzden derin saksıya ihtiyaçları yoktur; onlar için geniş ve sığ kaplar idealdir. Uzun bir balkon küveti ya da geniş bir leğen, sıra sıra marul yetiştirmek için harikadır. Önemli olan genişlik, çünkü yeşillikler yan yana yayılır.

Toprak besleyici, su tutan ama drenajlı olmalı; torf ve kompost karışımı iyi sonuç verir. Yaprak veriminin yüksek olması için toprağa bir miktar azotça zengin organik gübre eklemek faydalıdır.

Işık ve Sıcaklık

Yeşilliklerin en önemli özelliği serin seven bitkiler olmalarıdır. İlkbahar ve sonbahar onların altın mevsimidir; yazın bunaltıcı sıcağında ise zorlanırlar. Çok sıcakta marul ve roka hızla tohuma kaçar, yani uzayıp çiçeklenir ve yaprakları acılaşır.

Bu yüzden yaz aylarında yeşillikleri öğlen güneşinden koruyan yarı gölge bir köşeye almak gerekir. Serin ve yarı gölge bir ortam, hem yaprakların yumuşak kalmasını sağlar hem de hasat süresini uzatır.

Tohumdan mı Fideden mi

Yeşillikler tohumdan kolayca yetişir ve en ekonomik yol budur. Tohumları geniş kaba seyrek serpip üzerini ince bir toprak tabakasıyla örtersin. Birkaç gün içinde çıkan fideler birbirini boğmaya başlayınca aralarını seyreltir, söktüklerini de salata yaparsın.

Acelesi olanlar hazır fide de dikebilir; bu birkaç hafta kazandırır ama biraz daha masraflıdır. Hangisini seçersen seç, akış şemasındaki adımlar süreci özetliyor: ek, sula, seyrelt, serin tut ve hasat et.

Sürekli Hasadın Sırrı

Yeşilliklerde en keyifli şey sürekli hasattır. Marulu kökünden sökmek yerine dıştaki olgun yaprakları tek tek koparırsan, bitki ortadan büyümeye devam eder ve haftalarca yaprak verir. Buna kes ve yine gelsin yöntemi denir.

Roka ve ıspanakta da aynı mantık geçerli; bitkiyi dipten birkaç santim bırakarak biçersen yeniden sürer. Böylece tek ekimden birkaç hasat alır, balkonundan aralıksız taze yaprak toplarsın.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

En sık yaşanan sorun tohuma kaçmadır; sıcak bastırınca bitki aniden boylanıp çiçeklenir ve yapraklar acılaşır. Bunu geciktirmenin yolu serin tutmak, düzenli sulamak ve sıcak mevsimde gölgelemektir. Susuz kalan yeşillikler de çabuk acılaşır.

Yaprak biti ve salyangoz diğer dertlerdir. Yaprak bitine arap sabunlu su iyi gelir; salyangozlara karşı saksının kenarına bir miktar yumurta kabuğu ya da kül sermek caydırıcıdır. Aşırı güneşte yaprakların uçlarının yanması da sık görülür, bu da gölgeleme ile çözülür.

Balkonda Marul Yetiştirme Videoları

İlk videoda saksıda marulun nasıl yetiştirildiği adım adım anlatılıyor.

İkinci videoda evde saksıda marul yetiştirmenin pratik yolları gösteriliyor.

Geniş bir kap, biraz tohum ve serin bir köşe; balkonda yeşillik yetiştirmenin tüm sırrı bu. Kestikçe yeniden süren marul ve rokayla salatalık yeşilliği neredeyse hiç bitmeyen bir balkon köşen olur.