Petek Isınmıyor ve Hava Yapma
Kombi çalışıyor ama bazı petekler buz gibi, bazısının üstü sıcak altı soğuk; ev bir türlü ısınmıyor. Bunun baş sebebi çoğu zaman peteklerin içine kaçan havadır ve çözümü çok basit: petek havası almak. Bu, evde herkesin öğrenmesi gereken, birkaç dakikalık bir iştir. Gel, peteklerin nasıl ısındığını, neden hava yaptığını ve havayı adım adım nasıl alacağını en sade diliyle konuşalım.
İçindekiler
Petek Nasıl Isınır
Sistem şöyle çalışıyor: kombi suyu ısıtır, sirkülasyon pompası bu sıcak suyu borularla evdeki peteklere (radyatörlere) gönderir. Sıcak su peteğin içini baştan sona dolaşır, metal yüzey ısınır ve odaya ısı yayar; soğuyan su kombiye geri döner. Yani bir peteğin düzgün ısınması için içinin tamamen sıcak suyla dolması gerekir.
Her peteğin girişinde ve çıkışında vanalar vardır: biri suyun geliş miktarını ayarlar, diğeri denge vanasıdır. Peteğin bir ucunda da havayı boşaltmak için hava alma vidası (purjör) bulunur; o küçük, genelde peteğin üst köşesindeki vidadır. İşte peteğin ısınmama sorunlarının çoğu, ya içine kaçan hava ya da kapalı/kısık bir vana yüzündendir. Sistem büyüdükçe (çok katlı, çok petekli) hava yapma ihtimali artar.
Petek Neden Hava Yapar
Peteklerin içine zamanla hava kaçar. Bunun birkaç nedeni var: suya karışan çözünmüş hava zamanla ayrışıp peteklerin en üst noktasında toplanır; sisteme su eklenirken hava girer; ya da bir onarım sonrası borularda hava kalır. Hava sudan hafif olduğu için hep peteğin üst kısmında birikir.
İşte bu yüzden klasik belirti şudur: peteğin altı sıcak, üstü soğuktur. Çünkü sıcak su alttan dolaşır ama üstteki hava, sıcak suyun oraya ulaşmasını engeller. Bazen de peteğe hiç su gidemez ve tamamen soğuk kalır. Peteklerden gelen şırıltı, fıkırtı, su sesi de içeride hava olduğunun işaretidir. Çözüm basittir: o havayı dışarı almak, yani “petek havası almak”.
Petek Havası Nasıl Alınır
İşlem çok basit ama sıralama önemli. Gereken: peteğin hava alma vidasına uygun bir purjör anahtarı (ya da bazı peteklerde düz tornavida) ve altına tutacağın bir kap ile bez (su damlar). Önce kombiyi ve sirkülasyon pompasını kapat ve suyun durulması için 15-20 dakika bekle; böylece hava üstte toplanır ve çamur dibe çöker.
Peteğin üst köşesindeki hava alma vidasını kabı altına tutarak yavaşça saat yönünün tersine aç. Önce “fşşş” diye hava çıkışı duyarsın; havayı bırakmaya devam et. Hava bitip düzgün su akmaya başlayınca vidayı hemen kapat; artık o petekteki hava alınmış demektir. Bütün petekleri, tercihen alt kattan üst kata doğru, tek tek bu şekilde havalandır. Vidayı çok açıp kaçırma, su fışkırabilir.
Hava Aldıktan Sonra Basınç ve Kontrol
Burası çok önemli ve sık atlanır: petek havası aldıktan sonra sistemdeki su azaldığı için kombi basıncı düşer. O yüzden tüm peteklerin havasını aldıktan sonra kombinin manometresine bak; basınç 1 barın altına inmişse, su doldurma vanasından 1,5 bara kadar su ekle (bu, serinin su ekleme yazısında anlatıldığı gibi).
Sonra kombiyi ve pompayı tekrar çalıştır, ısınmayı bekle ve bütün peteklere tek tek dokunarak baştan sona eşit ısındıklarını kontrol et. Bazen bir peteğin havası tek seferde tam çıkmaz; birkaç saat sonra tekrar hava almak gerekebilir. Isıtma sezonu başında bütün evin peteklerini bir kez havalandırmak, hem ev daha iyi ısınsın hem de kombi boşuna yorulmasın diye çok faydalı bir alışkanlıktır.
Hava Değilse Başka Nedenler ve Servis
Havasını aldın, basıncı tamamladın ama petek hâlâ ısınmıyorsa, başka nedenlere bak. Peteğin giriş vanası kapalı ya da çok kısık olabilir; vanayı açmayı dene. Uzun süredir çalışan sistemlerde peteğin ve boruların içinde çamur ve kireç (tortu) birikmiş olabilir; bu, özellikle peteğin alt kısmının soğuk kalmasına yol açar ve çözümü sistemin basınçlı suyla temizlenmesidir (petek yıkama), ki bu bir usta işidir.
Tek bir petek değil de hiçbir petek ısınmıyorsa, sorun peteklerde değil; sirkülasyon pompası çalışmıyor, kombi ısı üretmiyor ya da üç yollu vana arızalı olabilir; bunlar kombi/servis konusudur. Özetle: petek havası almak, vana açmak ve basınç tamamlamak güvenle kendin yapabileceğin, evi anında daha iyi ısıtan işlerdir. Çamur temizliği (petek yıkama), pompa ve kombi içi arızalar ise yetkili servise bırakılmalıdır.
