İskelet ve Kas Maketi Nasıl Yapılır? Oynar Eklemli
İskelet ve kas maketi, vücudumuzu ayakta tutan kemikleri, onları birleştiren eklemleri ve hareketi sağlayan kasları gösteren, biyoloji derslerinin öğretici projesidir. Kartondan tam iskelet ya da çubuk-lastikle çalışan bir kol modeli yapılabilir. Aşağıda ana kemikler, kasın çalışması, malzeme karşılıkları ve adım adım yapılışı var. Zorluk başlangıç-orta; süre 2-3 saat.
İskelet ve Kas Maketi İçin Gerekli Malzemeler
Şunları hazırlayın: kemikler için beyaz karton, pipet, kürdan ya da boru makarna; eklemler için raptiye, toplu iğne veya küçük düğmeler; kaslar için lastik bant ya da esnek ip; bir pano/karton taban; makas, sıcak silikon, siyah fon kartonu (zemin) ve etiketler. Tam iskelet için büyük bir karton, sadece kol modeli için birkaç çubuk yeterlidir.
İskeletin Ana Kemikleri
İnsan iskeletinin temel bölümleri: başı koruyan kafatası, gövdeyi taşıyan ve sinirleri koruyan omurga, kalbi ve akciğerleri çevreleyen kaburgalar, kollar (pazı ve ön kol kemikleri) ve bacaklar (uyluk ve baldır kemikleri). Bir maket en azından bu ana grupları doğru oranda göstermelidir. Aşağıdaki çizim ana kemikleri etiketleriyle veriyor.

Kaslar Nasıl Hareket Ettirir?
Kemikler tek başına hareket edemez; onları kaslar çeker. Kaslar kemiklere bağlıdır ve yalnızca kasılarak (kısalarak) çekebilir, itemez. Örneğin kolu bükerken ön koldaki pazı kası kasılıp kısalır ve ön kol kemiğini yukarı çeker; kolu açarken karşı kas kasılır. Bu yüzden kaslar çoğunlukla çiftler hâlinde çalışır. Aşağıdaki kol modeli bu çalışmayı gösteriyor.

Hangi Malzeme Neyi Temsil Eder?
Modelin anlaşılır olması için doğru malzeme seçin: sert ve düz kemikleri kürdan, pipet, makarna ya da kartondan kesilmiş şeritler temsil eder; kemiklerin oynadığı eklemleri raptiye ya da toplu iğne (dönebilen bağlantı) temsil eder; çekme işini yapan kasları lastik bant ya da esnek ip temsil eder. Aşağıdaki çizim bu karşılıkları veriyor.

Adım Adım İskelet-Kas Maketi Yapımı
Adım adım (oynar kol modeli): (1) İki kemik çubuğu hazırlayın (pazı ve ön kol). (2) İki çubuğu bir ucundan raptiye/toplu iğneyle, dönebilecek şekilde birleştirin — bu dirsek eklemidir. (3) Kası bağlayın: bir lastik bandı ya da ipi üst çubuğun ortasından alt çubuğun ucuna gerin; bu pazı kasını temsil eder. (4) İpi/lastiği çekin; alt kol yukarı bükülmeli. Bırakınca açılmalı. (5) Tam iskelet yapıyorsanız kartondan kafatası, omurga, kaburga, kol ve bacak kemiklerini kesip siyah panoya raptiyelerle oynar biçimde tutturun ve her kemiği etiketleyin. Aşağıdaki çizim akışı gösteriyor.

Çalışan Bir İskelet-Kas Maketi İçin Püf Noktaları
Eklemleri çok sıkı tutturmayın; oynar kalmalı ki hareket görünsün. Kası (lastik) doğru noktalara bağlayın: üst kemiğin ortasından alt kemiğin ucuna; yanlış bağlanırsa kol bükülmez. Kemik oranlarını koruyun (uyluk en uzun, parmaklar en kısa). Kartondan iskelette kemikleri biraz kalın kesin, kolay kırılmasın. Etiketleri okunaklı yazın ve kas çiftini belirtmeyi unutmayın.
Detaylı Yapım Çizimleri



Adım Adım İzlemek İçin Video
Aşağıdaki videoda benzer bir maketin yapımını izleyebilirsiniz.
Oynar eklemli bir kol modeli yapıp lastiği çekince kolun büküldüğünü göstermek, kas-kemik ilişkisini canlı biçimde anlatır. Kemikleri etiketlemek maketi tam bir ders materyali yapar.