Gözlemevi Maketi Nasıl Yapılır? Kubbeli Teleskop Modeli

Gözlemevi maketi, gökyüzünü izlemek için kullanılan, dönen kubbesi ve içindeki teleskopuyla tanınan yapıyı canlandıran ilginç bir astronomi projesidir. Silindir bir gövde ve yarım küre bir kubbeyle yapılır. Aşağıda gözlemevinin yapısı, kubbe yapımı, silindir gövde ve adım adım yapılışı var. Zorluk orta; süre 2-3 saat.

Gözlemevi Maketi İçin Gerekli Malzemeler

Şunları hazırlayın: silindir gövde için kağıt havlu rulosu ya da kartondan sarılmış bir silindir; kubbe için strafor yarım top, küçük bir balon + kağıt hamuru ya da yarım plastik top; teleskop için küçük bir pipet/karton boru; gri-beyaz akrilik boya; maket bıçağı (yarığı kesmek için); sıcak silikon, taban kartonu ve fırça. İsterseniz çevresine yıldızlı bir gökyüzü panosu ekleyebilirsiniz.

Gözlemevinin Yapısı

Bir gözlemevi iki ana parçadan oluşur: altta teleskobu ve gözlemcileri barındıran silindir bir kule (gövde) ve üstte onu örten yarım küre biçiminde dönen bir kubbe. Kubbede, teleskobun gökyüzüne bakabilmesi için açılıp kapanan ince bir yarık (slit) bulunur. Kubbe dönerek bu yarığı istenen gök bölgesine çevirir. Aşağıdaki çizim yapıyı gösteriyor.

Kubbeyi Yapmanın Yolları

Kubbe, maketin en karakteristik parçasıdır ve yarım küre biçimindedir. En kolay yöntem bir strafor topu ikiye bölüp yarısını kullanmaktır. Alternatif olarak bir balonu şişirip üstünü kağıt hamuruyla kat kat kaplayıp kuruduktan sonra balonu patlatabilirsiniz. Kubbe hazır olunca üstüne, tepeden kenara inen ince bir dikdörtgen yarık kesin. Aşağıdaki çizim kubbe yapımını gösteriyor.

Silindir Gövdeyi Oluşturma

Gövde, kubbeyi taşıyan silindir kuledir. Hazır bir kağıt havlu rulosu kullanabilir ya da bir dikdörtgen kartonu sararak kendi silindirinizi yapabilirsiniz (kartonun genişliği çevreye, yani π çarpı çapa eşit olmalı). Gövdeye küçük bir kapı ve birkaç pencere ekleyebilirsiniz. Aşağıdaki çizim gövdeyi anlatıyor.

Adım Adım Gözlemevi Maketi Yapımı

Adım adım: (1) Silindir gövdeyi hazırlayın: ruloyu kesin ya da kartonu sarıp yapıştırın, dik durması için tabana sabitleyin. (2) Kubbeyi yapın: strafor yarım küreyi hazırlayın ya da balon-kağıt hamuru yöntemini uygulayın. (3) Kubbeye yarığı kesin: tepeden kenara inen ince bir dikdörtgen boşluk açın. (4) Teleskobu yerleştirin: gövdenin içine, yarıktan dışarı bakacak açıda küçük bir pipet/boru koyun. (5) Kubbeyi gövdenin üstüne oturtun; yapıştırmadan koyarsanız elle döndürülebilir olur. (6) Her şeyi gri-beyaz boyayıp gövdeye kapı-pencere ekleyin. Aşağıdaki çizim akışı gösteriyor.

Düzgün Bir Gözlemevi Maketi İçin Püf Noktaları

Kubbenin çapını gövdenin çapıyla aynı tutun; aksi hâlde kubbe oturmaz. Yarığı çok geniş kesmeyin, ince bir dikey açıklık gerçekçidir. Kubbeyi döndürülebilir yapmak istiyorsanız gövdenin üst kenarına kaymasını kolaylaştıran bir halka ya da pürüzsüz bir yüzey bırakın. Teleskobu yarıkla aynı hizaya getirin. Boyayı ince sürün ve strafora sprey kullanmayın.

Adım Adım İzlemek İçin Video

Aşağıdaki videoda benzer bir maketin yapımını izleyebilirsiniz.

Kubbeyi gövdeye serbest oturtup elle döndürülebilir yaparsan, gerçek gözlemevlerindeki dönen kubbe mantığını gösterebilirsin. Yarığın içine küçük bir teleskop koymak maketi tamamlar.