Ev Yapımı Güneşli Su Isıtıcı Nasıl Yapılır
Güneş enerjisiyle su ısıtmak, güneşin en kolay ve en verimli kullanım biçimlerinden biridir; ışığı elektriğe çevirmeden, doğrudan ısı olarak kullanır. Basit bir güneşli su ısıtıcıyı evde, ucuz malzemelerle yapabilir; yazın bahçe duşu, bulaşık ya da ön ısıtma için bedava sıcak su elde edebilirsiniz. Bu yazıda iki temel tip güneşli su ısıtıcının (yalıtımlı kutu/toplu tip ve siyah hortum kollektör) yapımını ve çalışma mantığını anlatıyoruz.
Güneşli su ısıtıcı nasıl çalışır
Mantık basittir: koyu renkli (siyah) bir yüzey güneş ışığını çok iyi emip ısınır. Bu yüzden içinden ya da üstünden su geçen siyah bir tank/boru, güneşte hızla ısınır ve suyu ısıtır. Isı kaybını azaltmak için ısınan bölüm bir kutuya konur, üstü camla kapatılır (sera etkisiyle ısıyı hapseder) ve etrafı yalıtılır. Sıcak su yukarı, soğuk su aşağı gider (doğal dolaşım/termosifon); bu ilke sayesinde pompasız sistemlerde bile su kendiliğinden dolaşır.
Tip 1: Yalıtımlı kutu (toplu / batch) ısıtıcı
En basit tip, bir su tankını yalıtımlı bir kutuya koyup üstünü camla kapatmaktır. Gerekenler: koyu renge (mat siyah, ısıya dayanıklı boya) boyanmış bir metal su tankı ya da bidon, tankı içine koyacağınız ahşap/sunta bir kutu, kutu içine ısı yalıtımı (taş yünü/strafor), üstü için tek ya da çift cam/polikarbon kapak, soğuk giriş ve sıcak çıkış için tesisat bağlantıları. Tankı yalıtımlı kutuya oturtun, arka ve yan yüzleri yalıtın (yalnızca güneşe bakan cam yüz açık kalsın), soğuk su girişini alta, sıcak çıkışı üste bağlayın. Güneşte bekleyen su birkaç saatte ısınır. Bu tip basit ve dayanıklıdır ama gece ve bulutta çabuk soğur.
Tip 2: Siyah hortum/boru kollektör
İkinci tip, siyah bir hortumu ya da ince boruları bir panel üzerine kıvrımlı (serpantin) dizip su geçirmektir. Gerekenler: uzun siyah bahçe hortumu ya da siyah PE boru, bunları düz bir zemine (siyah boyalı sunta ya da sac) sabitlemek için kelepçe, giriş-çıkış bağlantıları. Hortumu güneşe bakan yüzeye sık kıvrımlarla dizin; su hortum içinde ilerlerken ısınır. Bu tip bahçe duşu ve havuz ısıtma için çok pratiktir; üstüne cam eklerseniz verim artar. Basınçlı sistemde su geçtikçe ısınır, durgun sistemde hortumdaki su bekleyip ısınır.
Termosifon: pompasız dolaşım
Deponuz varsa, güneşli kollektör ile depoyu doğal dolaşımla çalıştırabilirsiniz: kollektör depodan alçakta olacak biçimde konumlandırılır; kollektörde ısınan su hafifleyip yükselir ve depoya çıkar, depodaki soğuk su ise aşağı, kollektöre iner. Bu döngü (termosifon) elektrik ve pompa olmadan, kendiliğinden döner. Bunun çalışması için depo kollektörden yukarıda olmalı ve borular sürekli yükselen eğimde döşenmelidir; ters eğim ya da hava kabarcığı döngüyü durdurur.
Güvenlik: donma, basınç ve sıcaklık
Güneşli su ısıtıcıda üç güvenlik konusu önemlidir. Donma: kışın içindeki su donarsa boru ve tank çatlar; soğuk bölgelerde kışın sistemi boşaltın ya da donmaya dayanıklı kurun. Basınç: kapalı bir sistemde ısınan su genleşir ve basınç yükselir; kapalı-basınçlı sistemlerde mutlaka bir emniyet/genleşme valfi bulunmalı, yoksa tank patlayabilir. Açık (basınçsız) sistemlerde bu risk yoktur. Sıcaklık ve hijyen: uzun süre ılık (yaklaşık 20-45 derece) bekleyen durgun suda bakteri (lejyonella dahil) üreyebilir; içme ya da duş suyu olarak kullanacaksanız suyu düzenli yenileyin ve yeterince yüksek sıcaklığa çıkarın, uzun süre durgun ılık su bırakmayın. Bu sistemler çoğunlukla ön ısıtma, bahçe ve temizlik suyu için idealdir.
Uygulamalı videolar
Bu ısıtıcıyı bahçe duşu, havuz ön ısıtma, bulaşık suyu ya da ana su ısıtıcısına giren suyu önceden ısıtan bir ön ısıtıcı olarak kullanabilirsiniz. Bir sonraki yazıda güneş enerjisiyle yemek pişiren bir güneş fırını yapımını ele alacağız.
Benzer Çalışmalar
Aşağıdaki başlıklarda benzer projeleri bulabilirsiniz:
