Elde ve Makineyle Yama Yapımı
Delikten aşınan dirseğe kadar her hasara uygun yamayı; elde, dikiş makinesiyle ve ütüyle yapışan yöntemlerle, bol görselle adım adım anlatıyoruz.
Hangi Yama Nereye
Yama yapmadan önce hasarın türünü ve yerini belirlemek gerekir, çünkü bir kot dizine atılan yama ile ince bir gömleğe atılan yama tamamen farklıdır. Hasarın büyüklüğü, kumaşın kalınlığı ve o bölgenin ne kadar gerildiği yöntemi belirler.
- Küçük delik: Çoğu zaman ütüyle yapışan ya da alttan küçük bir yama yeterlidir.
- Aşınan dirsek ve diz: Üstten konan dayanıklı ve çoğu kez dekoratif bir yama idealdir.
- Düzgün yırtık: Alttan destekli, dışarıdan belli olmayan görünmez yama tercih edilir.
- İncelmiş bölge: Henüz delinmeden alttan tül ya da tela ile güçlendirilir.
Hangi Hasara Hangi Yama
Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan hasarları ve her biri için en uygun yama türünü özetliyor. Doğru eşleştirme hem daha dayanıklı hem de daha düzgün bir sonuç verir.
Nelere İhtiyacın Var
Yama için gereken malzemeler yapacağın yama türüne göre değişir ama temel set hemen her işi görür.
- Onarılacak kumaşa benzeyen yama kumaşı ya da hazır termo yama
- Kumaşa uygun renkte iplik ve iğne
- Toplu iğne, makas ve ütü
- Görünmez yama için alttan destek kumaşı veya tela
- İsteğe bağlı dikiş makinesi (zikzag ayarı olan)
Adım Adım Yama
Aşağıdaki akış, yöntemden bağımsız olarak yama yapmanın ortak adımlarını özetliyor. Yalnızca son sabitleme adımı elde, makinede ya da ütüyle farklılaşır.
Elde Yama Dikme
Elde yama, makineye ulaşmanın zor olduğu yerlerde ve ince işlerde en kontrollü yöntemdir. Yamayı deliğin üstüne yerleştirip toplu iğneyle sabitle, sonra kenarını kumaşa küçük ve sık dikişlerle tuttur. Görünmez istiyorsan yamayı alta koyup üstten yalnızca birkaç iplik yakalayan gizli dikiş kullan.
Dikiş Makinesiyle Yama ve Zikzag
Makineyle yama hem hızlı hem de çok dayanıklıdır. Yamayı yerine toplu iğneyle tutturduktan sonra çevresini düz dikişle diker, ardından kenarların açılmaması için sık bir zikzag çekersin. Yırtık üstüne alttan yama koyup tüm yüzeyi ileri geri sıralı dikişlerle taramak (darning ayağı) özellikle kot ve iş kıyafetlerinde çok sağlam sonuç verir.
Ütüyle Yapışan Yama Kullanımı
Termo (ütüyle yapışan) yamalar, arkasında ısıyla eriyen bir yapıştırıcı bulunan hazır yamalardır. Yamayı deliğin üstüne koyar, üstüne ince bir bez serer ve ütüyü birkaç saniye bastırırsın. Dikiş gerektirmez, çok pratiktir.
Tek başına kullanıldığında zamanla kenarlarından kalkabilir; bu yüzden sık yıkanan ve çok gerilen yerlerde ütüyle yapıştırdıktan sonra kenarından bir sıra dikiş atmak ömrünü uzatır.
Görünmez Yama ve Dekoratif Yama Farkı
Görünmez yamada amaç tamiri saklamaktır: yama alta konur, kumaşın deseni ve iplik yönü eşleştirilir, üstten yalnızca ince dikişler alınır. Dekoratif yamada ise amaç tam tersidir; yama bilinçli olarak göze çarpar ve giysiye karakter katar.
Dirsek ve dizde dekoratif deri ya da kumaş yamalar hem şık durur hem de o bölgeyi güçlendirir. Son yıllarda görünür tamir (visible mending) akımıyla renkli iplik ve yamalarla yapılan onarımlar bir tarz hâline geldi.
İzleyerek Yap
Kot pantolona elde yama yapmayı adım adım gösteren bir video.
Dikiş makinesiyle deliği yama ve darning tekniğiyle kapatmayı anlatan ikinci bir video.
