Malator (Galler): Tepeye Gömülü, Denize Bakan “Teletubby” Toprak Evi

Modern toprak örtülü evlerin en sevilen ve en çok konuşulan örneklerinden biri, Galler’in batı kıyısında, Druidston Haven yakınlarındaki “Malator” evidir. Halk arasında biçimi yüzünden “Teletubby evi” olarak da anılan bu ev, bir tepenin içine gömülmüş, üstü çimle kaplı ve denize bakan tek büyük penceresiyle manzaraya açılan, son derece çarpıcı bir tasarımdır. Bir kıyı milli parkının içinde, doğaya neredeyse görünmez şekilde yerleşen bu ev, toprak altı yaşamın modern ve şık bir örneği. Bu yazıda, bu ünlü Galler evini toprak altı ev meraklıları için tanıtıyoruz.

Malator, sıradan bir yer altı evi değil; bir mimari fikir olarak tasarlanmış, bilinçli bir toprak örtülü ev. Yeşil bir tepeciğin içine gizlenmiş bu ev, dışarıdan bakıldığında çevredeki doğal manzaradan neredeyse ayırt edilemez; ama içeri girildiğinde, denize bakan geniş camlarıyla ışık dolu, ferah bir yaşam alanı ortaya çıkar.

İçindekiler

• Malator: tepeye gömülü ev
• Doğaya gizlenen tasarım
• Denize bakan tek büyük cephe
• Toprak örtüsünün koruması
• Projeden görüntüler
• Yer altı evi açısından değerlendirme

Malator: tepeye gömülü ev

Malator, bir kıyı tepesinin içine gömülü, üstü toprak ve çimle kaplı bir evdir. Ev, araziye yatay olarak yerleştirilmiş; bir yanı tepeye gömülü, deniz tarafındaki yüzü ise açık ve camlıdır. Bu haliyle, serimizde anlattığımız “toprak setli” (bermed) ev tipinin çok zarif bir uygulamasıdır: evin çoğu toprakla örtülü, bir cephesi ise ışığa ve manzaraya açık.

Evin üstündeki çim örtü, onu çevredeki yeşil tepelerle bütünleştirir; uzaktan bakan biri orada bir ev olduğunu kolay kolay anlamaz. Bu, hem estetik bir tercih hem de milli park içindeki doğal manzarayı bozmama kaygısının sonucudur. Serinin drenaj ve yapısal sistem yazılarında anlattığımız yeşil çatı ve toprak örtüsü ilkeleri, burada bir evi adeta görünmez kılacak şekilde kullanılmıştır.

Doğaya gizlenen tasarım

Malator’ın en dikkat çekici yanı, tasarımının doğayla kurduğu ilişkidir. Ev, manzaraya hâkim olmak yerine, manzaranın içine gizlenmeyi seçer. Yuvarlak hatlı, tepenin doğal eğimine uyan biçimi, onu araziyle bütünleştirir. Bu yaklaşım, serimizde tanıttığımız İsviçre’deki Vetsch toprak evleriyle aynı felsefeyi paylaşır: evi doğaya karşı bir yapı değil, doğanın bir parçası gibi kurmak.

Bu gizlenme, sadece görsel bir tercih değil, aynı zamanda pratik bir avantajdır. Toprağa gömülü ve çimle kaplı bir ev, rüzgardan korunur, dış görünümüyle çevreye saygı gösterir ve toprağın yalıtımından yararlanır. Galler’in rüzgarlı ve yağışlı kıyı ikliminde, tepenin içine sığınmak, hem konfor hem de dayanıklılık sağlar. Malator, modern mimarinin toprak altı geleneğini estetik bir dille yeniden yorumladığının güzel bir örneğidir.

Denize bakan tek büyük cephe

Toprağa gömülü bir evin en büyük tasarım sorunu, ışık ve manzarayı içeri almaktır; Malator bunu çok net bir kararla çözer. Evin çoğu toprakla örtülüyken, deniz tarafındaki cephe tamamen açık ve camlıdır. Bu geniş pencere, hem içeriye bol doğal ışık alır hem de sakinlere kesintisiz bir deniz manzarası sunar.

Bu, serinin aydınlatma yazısında anlattığımız “toprak örtülü evi bir cepheden açarak ışıklandırma” ilkesinin ders kitabı gibi bir uygulamasıdır. Ev, üç tarafı ve üstü toprakla korunurken, tek bir yönden (manzaraya bakan yönden) tamamen açılır. Böylece hem toprağın koruması ve yalıtımı hem de bol ışık ve manzara bir arada elde edilir. İçeride, bu büyük pencereden giren ışık sayesinde, mekan hiç de bir “yer altı” hissi vermez; aksine, denize açılan aydınlık bir teras gibidir.

Toprak örtüsünün koruması

Malator’ın toprak örtüsü, sadece görsel bir tercih değil; ciddi bir işlev de görür. Serinin ısı ve soğutma yazılarında anlattığımız gibi, üstü ve çevresi toprakla kaplı bir ev, muazzam bir yalıtıma sahiptir. Toprak örtüsü kışın ısıyı içeride tutar, yazın serinliği korur ve dış sıcaklık dalgalanmalarını yumuşatır.

Galler kıyısının sert rüzgarları ve değişken havası düşünüldüğünde, bu koruma büyük bir avantajdır: ev, dışarıda fırtına eserken içeride dengeli ve konforlu kalır. Çim kaplı çatı ayrıca yağmur suyunu emer, drenaja yardımcı olur ve çevreye doğal bir görünüm katar. Serimizin baştan beri anlattığı toprak örtülü ev avantajları (yalıtım, ısı dengesi, rüzgardan korunma, yeşil çatı), Malator’da modern bir tasarımla ve deniz manzarasıyla birleşir. Bu da onu hem çevre dostu hem de yaşamak için son derece keyifli bir ev kılar.

Projeden görüntüler

Malator’ı yazıyla anlatmak bir yana, bu tepeye gömülü evi ve denize bakan cephesini görmek çok daha etkileyici. Aşağıdaki iki video doğrudan bu evle ilgili: evin tepenin içine nasıl gömüldüğünü, çim kaplı üstünü ve manzaraya açılan büyük penceresini göreceksiniz. Anlatım İngilizce ama evin toprakla nasıl bütünleştiği görüntüden net anlaşılıyor.

Yer altı evi açısından değerlendirme

Malator, serimizde tanıttığımız modern örneklerden biri ve toprak setli (bermed) ev tipinin çok başarılı bir uygulaması. Vetsch’in İsviçre’deki toprak evleri gibi, Malator da toprak altı yaşamın karanlık ve ilkel olmak zorunda olmadığını; aksine aydınlık, şık ve manzaraya açık olabileceğini gösterir. Buradaki anahtar karar, evin çoğunu toprağa gömüp tek bir cepheyi tamamen açmaktır.

Bu evin en önemli dersi, basitliğindedir: karmaşık sistemlere gerek kalmadan, sadece evi bir tepeye gömüp bir yüzünü manzaraya açarak, hem toprağın bütün avantajlarını (yalıtım, koruma, gizlenme) hem de bol ışık ve manzarayı elde edebilirsiniz. Kendi toprak altı evini hayal edenler için Malator, “eğimli bir arazide, manzaralı bir toprak evi nasıl olur?” sorusuna verilmiş, sade ve etkileyici bir cevap. Doğaya gizlenen ama içeride denize açılan bu ev, modern toprak mimarisinin en sevilen simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.

Bu yazıdaki bilgiler, Malator evi hakkındaki kamuya açık kaynaklar temel alınarak, kendi anlatımımızla derlenmiştir. Ayrıntı için: Wikipedia — Malator. Görseller: Wikimedia Commons (açık lisanslı; lisans ve fotoğrafçı bilgileri görsel açıklamalarında belirtilmiştir).