Kulaklık ve Mikrofon Onarımı
Kulaklık neden bozulur
Kulaklıklar, küçük ve ince kablolu yapıları nedeniyle elektronik eşyalar içinde en çabuk bozulanlardandır. En sık görülen arıza, tek kulaktan ses gelmemesi ya da sesin kesik kesik gelmesidir. Bunun sebebi neredeyse her zaman kablodaki iç tellerin kopmasıdır. Kulaklık kabloları cepte dolanır, çekiştirilir, kulaktan çıkarırken kablodan asılır; tüm bu zorlamalar en çok iki noktada tele zarar verir: jaka yakın kısımda ve kablonun ikiye ayrıldığı Y noktasında.
İkinci yaygın sorun jakın kendisidir; sürekli takılıp çıkarılan 3.5 mm jak zamanla aşınır ya da içine kir dolar. Bluetooth kulaklıklarda ise sorun genelde şarj, pil ya da düğme devresindedir ve bunların tamiri daha zordur. Mikrofon sorunları da ayrı bir konudur; karşı taraf sizi duymuyorsa ya mikrofon kablosu kopmuştur ya da mikrofonun ince deliği tıkanmıştır. Çoğu kablolu kulaklık arızası, biraz sabır ve basit aletlerle evde onarılabilir.
Arızanın yerini bulma
Onarıma başlamadan kopuğun nerede olduğunu bulmak gerekir. Kulaklığı bir cihaza takıp ses çalarken kabloyu yavaşça farklı noktalardan büküp oynatın. Hangi noktada ses geri geliyor ya da kesiliyorsa, kopuk tam oradadır. Çoğu zaman bu nokta jakın hemen üstü ya da kablonun ikiye ayrıldığı yerdir. Bu testi sessiz bir ortamda yapmak küçük değişiklikleri duymanızı kolaylaştırır.
Tek kulağın hiç çalışmaması, o kulağa giden telin tamamen koptuğunu gösterir. İki kulak da çalışmıyorsa sorun büyük olasılıkla ortak tel ya da jaktadır. Mikrofon sorununu test etmek için bir ses kayıt uygulaması kullanın; kendi sesinizi kaydedip dinleyin, mikrofon kablosunu oynatırken kaydın kesilip kesilmediğine bakın. Teşhis doğru yapılınca, tüm kabloyu değil sadece sorunlu bölgeyi onararak işi hızlıca bitirebilirsiniz.
Kopan kabloyu onarma
Kopuk jaka yakınsa, en kalıcı çözüm eski jakı kesip yerine yeni bir 3.5 mm jak takmaktır; yedek jaklar hırdavatçıda ucuza bulunur. Kabloyu kopuk noktanın ilerisinden kesin ve dış kılıfı soyun. Kulaklık kablolarının telleri çok incedir ve üzerleri genelde renkli, yalıtkan bir cila (emaye) ile kaplıdır; bu cila lehimi tutmaz. Bu yüzden tel uçlarını bir çakmakla hafifçe yakıp ya da zımparayla kazıyıp çıplak bakırı ortaya çıkarmanız şarttır, yoksa lehim tutmaz.
Kulaklık kablosunda genelde üç ya da dört ince tel bulunur: sol kanal, sağ kanal, ortak (toprak) ve mikrofonlu modellerde bir de mikrofon teli. Renk kodları markaya göre değişir ama genelde kırmızı sağ, yeşil ya da mavi sol, bakır rengi (çıplak) ortaktır. Yeni jakın uçlarına doğru telleri lehimleyin: uç kısım sol/sağ ve ortak sırasına göre bağlanır. Lehimden sonra her teli ayrı izole edip jak kapağını kapatın. Bu iş küçük parçalarla uğraşmayı ve biraz lehim becerisi gerektirir ama sonuç kalıcıdır.
Jak ve mikrofon sorunları
Bazen kablo sağlamdır ama sorun jakın temasındadır. Cihazın jak girişine zamanla toz ve tüy dolar; bunu kuru bir kürdan ya da hafif alkole batırılmış ince bir çubukla dikkatlice temizlemek bazen tek başına sesi geri getirir. Kulaklık jakının ucu kararmışsa, ince bir zımpara ya da silgiyle temizlemek teması iyileştirir. Jak girişinde fiziksel bir gevşeklik varsa sorun cihaz tarafındadır, kulaklıkta değil.
Mikrofon sorunlarında önce mikrofonun küçük deliğini kontrol edin; bu delik toz ya da tüyle tıkanmışsa ses boğuk gelir, dikkatlice temizleyin. Mikrofon hiç çalışmıyorsa, kulaklığın kumanda/mikrofon kutusuna giden telde kopma olabilir ve bu bölgenin açılıp lehimlenmesi gerekir. USB ya da masaüstü mikrofonlarda ise sorun genelde kabloda ya da USB soketindedir; bağlantıyı farklı bir porttan ve kablodan deneyerek arızanın mikrofonda mı bilgisayarda mı olduğunu ayırt edebilirsiniz. Mikrofon tamiri kulaklık kablosu tamirine benzer, yine ince tellerle çalışmayı gerektirir.
Sık yapılan hatalar
En sık hata, kulaklık tellerinin üzerindeki emaye cilayı temizlemeden lehim yapmaya çalışmaktır; cila lehimi tutmaz ve bağlantı çalışmaz. Telleri mutlaka yakarak ya da kazıyarak temizleyin. İkinci hata, çok ince telleri sabırsızca büküp koparmaktır; kulaklık telleri saç teli kadar incedir, nazik çalışın.
Üçüncü hata, jak bağlantısında sol, sağ ve ortak uçları karıştırmaktır; yanlış bağlantı sesin ters ya da tek kanaldan gelmesine yol açar. Dördüncü hata, lehim noktalarını izole etmeden kapatmaktır; birbirine değen teller sesi keser ya da kısa devre yapar. Bir diğer hata, sorunu hemen kulaklıkta sanıp cihazın jak girişini kontrol etmemektir; bazen kulaklık sağlamdır, cihazın girişi kirlidir. Son olarak, çok ucuz kulaklıklarda tamir masrafı ve emeği yeni almaktan daha fazla olabilir; değerli ya da kaliteli kulaklıklarda tamir mantıklıdır.
Kulaklığı uzun ömürlü kullanma
Kulaklığın en zayıf noktası kablosudur, bu yüzden koruma da kabloya odaklanmalıdır. En önemli alışkanlık, kulaklığı kablodan değil jaktan ya da gövdeden tutarak çıkarmaktır. Kabloyu cepte ya da çantada gelişigüzel atmak yerine gevşek bir halka yapıp sarmak, iç tellerin dolanıp kopmasını önler. Sıkı ve keskin kıvrımlar iç telleri yorar.
Jaka yakın bölge en çok yıpranan yer olduğu için, buraya en baştan ince bir spiral kablo koruyucu ya da ısı makaronu geçirmek kopmayı geciktirir. Kulaklığı kullanırken kabloyu bir yere takılmayacak şekilde yerleştirin; aniden çekilen bir kablo hem teli koparır hem jakı zorlar. Bluetooth kulaklıklarda ise pili tamamen bitirmeden şarj etmek pil ömrünü uzatır. Bu küçük alışkanlıklarla kulaklığınız çok daha uzun süre dayanır; yıprandığında ise basit kablo onarımıyla ömrünü uzatabilirsiniz.
