Bozuk Priz ve Anahtar Değiştirme

Bozuk bir prizi ya da takılan anahtarı sigortayı kapatmaktan kablo bağlantısına kadar güvenli şekilde kendiniz değiştirmek için bilmeniz gereken tüm adımları adım adım anlattık.

Priz ve anahtar ne zaman değişmeli

Priz ve anahtarlar yıllar içinde yıpranır. Fişi taktığınızda gevşek duruyorsa, priz içinden cızırtı geliyorsa ya da fişin girdiği yer kararmış, erimiş gibi görünüyorsa o prizin ömrü dolmuş demektir. Aynı şekilde anahtara bastığınızda ışık bazen yanıp bazen yanmıyorsa, tuş içeri kaçmışsa ya da basınca kıvılcım sesi duyuyorsanız anahtarın mekanizması aşınmıştır.

Bu belirtileri görmezden gelmek yangın riskine kadar gidebilir. Gevşek bir temas, ark yapar ve bu ark zamanla plastiği eritir. Bu yüzden priz veya anahtar düzgün çalışmıyorsa tamir etmeye uğraşmak yerine komple değiştirmek hem daha ucuz hem daha güvenlidir. Değişim işi, temel güvenlik kurallarına uyulduğunda evde rahatça yapılabilecek bir iştir.

İşe başlamadan güvenlik ve malzemeler

Elektrikle ilgili her işin ilk kuralı aynıdır: önce enerjiyi kesin. Sadece anahtarı kapatmak yetmez, sigorta kutusuna gidip o bölgeye giden sigortayı indirin. Mümkünse ana şalteri de kapatın. Ardından bir kontrol kalemi (fazmetre) ile kablolara dokunup gerçekten enerjinin kesildiğini doğrulayın. Bu adımı asla atlamayın.

Gereken malzemeler oldukça sade: yıldız ve düz uçlu izoleli tornavida, kontrol kalemi, kablo soyma pensesi ya da maket bıçağı, ve yeni priz veya anahtar. Yeni ürünü alırken eskisinin tekli, ikili ya da topraklı olup olmadığına bakın ve aynısını alın. Topraklı prizlerin yan tarafında metal tırnaklar bulunur, bunlar can güvenliği için çok önemlidir, mutlaka topraklı olanı tercih edin.

Bozuk prizi sökme ve yenisini takma

Enerjiyi kestikten sonra prizin ortasındaki vidayı ya da çerçeveyi sökerek kapağı çıkarın. İçerideki mekanizmayı kasaya sabitleyen iki tırnak vidası vardır, bunları gevşetince mekanizma öne doğru gelir. Şimdi kabloları göreceksiniz: genelde kahverengi veya kırmızı faz, mavi nötr, sarı-yeşil ise topraklamadır.

Yeni prizi takmadan önce hangi kablonun nereye geldiğini telefonla fotoğraflayın, bu sonradan karışıklığı önler. Kabloları eski prizden sökün, uçları kararmış veya yıpranmışsa pense ile birkaç milimetre keserek temiz bakırı ortaya çıkarın. Yeni prizde faz ve nötr yan vidalara, sarı-yeşil topraklama ise ortadaki toprak klemensine bağlanır. Vidaları iyice sıkın, gevşek bağlantı ısınma yapar. Son olarak mekanizmayı kasaya oturtup tırnak vidalarını sıkın ve kapağı takın.

Anahtar değiştirme ve vavien farkı

Anahtar değişimi prize çok benzer ama bir fark vardır: anahtardan sadece faz hattı geçer. Normal tek yollu anahtarda iki kablo bulunur, biri gelen faz diğeri lambaya giden hattır. Bunları yeni anahtarın iki klemensine bağlamak yeterlidir, yön önemli değildir.

Vavien anahtar ise bir lambayı iki ayrı noktadan açıp kapatmaya yarar, örneğin merdiven başı ve sonu. Vavien anahtarlarda üç kablo olur: bir ortak uç ve iki geçiş ucu. Bunları değiştirirken mutlaka fotoğraf çekin, çünkü ortak ucu yanlış bağlarsanız sistem çalışmaz. Dokunmatik veya kumandalı anahtarlarda ise faz girişi ve çıkışı etiketlidir, üstünde yazan L ve L1 işaretlerine göre bağlayın. Emin değilseniz eski anahtarın kablo düzenini birebir taklit edin.

Sık yapılan hatalar

En sık yapılan hata enerjiyi tam kesmeden işe başlamaktır. Sadece lamba anahtarını kapatmak prizin enerjisini kesmez, çünkü priz ayrı hattan beslenir. Her zaman sigortadan kesin.

İkinci yaygın hata kabloları gevşek bağlamaktır. Vida tam sıkılmazsa bakır tel zamanla ark yapar, priz ısınır ve kararır. Üçüncü hata, soyulan kablo ucunu fazla uzun bırakıp çıplak telin kasa içinde başka bir kabloya değmesidir, bu kısa devreye yol açar. Soyma payını klemens boyuna göre ayarlayın. Bir diğer hata topraklama kablosunu bağlamadan prizi kapatmaktır, bu beyaz eşyalarda çarpılma riski yaratır. Son olarak, farklı renkteki kabloları gelişigüzel bağlamayın; faz, nötr ve toprağın yerini karıştırmak hem tehlikeli hem de cihazlara zarar vericidir.

Test etme ve ustaya ne zaman başvurmalı

Montajı bitirip kapağı taktıktan sonra sigortayı tekrar açın. Prize bir fazmetre ya da basit bir cihaz takarak çalıştığını kontrol edin. Anahtarı birkaç kez açıp kapatın, ışığın sorunsuz yandığından emin olun. Prizde ya da anahtarda ısınma, koku veya cızırtı varsa hemen enerjiyi kesip bağlantıları gözden geçirin.

Bazı durumlarda işi ustaya bırakmak en doğrusudur. Kablolar duvarın içinde kopmuşsa, kasa yerinden çıkmışsa, ya da sigorta kutusuna kadar uzanan bir arıza varsa kendiniz uğraşmayın. Aynı şekilde kablo renkleri standart dışıysa ve hangisinin faz olduğunu çözemiyorsanız zorlamayın. Priz veya anahtar değişimi basit bir iştir ama elektrik her zaman saygı duyulması gereken bir konudur; en ufak şüphede profesyonel desteği almak akıllıcadır.