Kırık ve Çatlak Fayans Değiştirme
Fayans neden kırılır
Zemin fayansları dayanıklı olsa da belli sebeplerle kırılır ya da çatlar. En sık sebep üstüne ağır bir cismin düşmesidir; sert bir alet ya da ağır bir tencere, fayansın bir noktasına odaklanan darbeyle onu çatlatabilir. Bir diğer sebep, fayansın altındaki yapıştırıcının tam oturmamış, boşluklu olmasıdır; altında boşluk kalan fayans, üstüne basıldığında desteksiz kaldığı için çatlar.
Zeminin oturması, binanın hareketi ya da alttaki şapın çatlaması da fayanslara yansıyabilir. Bazen çatlak tek bir fayansla sınırlı kalır, bazen bir hat boyunca ilerler. İyi haber şu ki, tek bir kırık fayansı değiştirmek, tüm zemini sökmeden yapılabilen bir iştir. Önemli olan, komşu sağlam fayanslara ve derzlerine zarar vermeden kırık olanı çıkarabilmektir. Biraz sabır ve doğru teknikle bu, evde yapılabilecek bir onarımdır.
Malzeme ve yedek fayans
Bu iş için gerekenler: derz kazıma aparatı, matkap ve seramik ucu, murç ve çekiç ya da küçük keski, fayans yapıştırıcısı (hazır ya da toz), derz dolgusu, lastik mala, ve en önemlisi değiştireceğiniz fayansla aynı yedek fayans. Koruyucu gözlük ve eldiven mutlaka takın, çünkü kırılan seramik parçaları keskin ve tehlikelidir.
Yedek fayans konusu kritiktir. Eğer evin yapımından kalan yedek fayanslarınız varsa sorun yok. Yoksa, mevcut fayansın birebir aynısını bulmak zor olabilir çünkü üretim partileri ve modeller zamanla değişir. Bu yüzden ev sahipleri fayans döşettiğinde birkaç kutu fazladan alıp saklamalıdır. Aynısını bulamazsanız, görünmeyen bir yerdeki (örneğin dolap altındaki) fayansı söküp kırık yere takabilir, görünen yere yeni ama benzer bir fayans koyabilirsiniz. Renk ve desen uyumu, onarımın fark edilmemesi için önemlidir.
Kırık fayansı sökme
Kırık fayansı sökerken amaç, komşu fayanslara hiç dokunmamaktır. Önce kırık fayansın etrafındaki derzleri derz kazıma aparatıyla tamamen temizleyin; bu, fayansı komşularından ayırır ve sökerken onlara baskı binmesini önler. Derzleri kazımadan sökmeye kalkarsanız yanındaki sağlam fayansları da çatlatırsınız.
Derzler temizlendikten sonra, kırık fayansın ortasına matkapla seramik ucu kullanarak birkaç delik açın. Bu delikler fayansı zayıflatır ve gerilimi azaltır. Ardından murç ve çekiçle ortadan kenarlara doğru, parça parça kırarak fayansı çıkarın; her zaman merkezden dışa doğru çalışın, böylece kuvvet komşu fayanslardan uzağa yönlenir. Fayans çıktıktan sonra altındaki eski yapıştırıcıyı bir keski ile kazıyarak zemini düzleştirin. Yüzey pürüzsüz ve temiz olmalı ki yeni fayans tam otursun.
Zemin fayansı“/>Yeni fayansı döşeme
Zemin temizlenip tozu alındıktan sonra yeni fayansı döşeyebilirsiniz. Fayans yapıştırıcısını hazırlayın; toz yapıştırıcıyı su ile macun kıvamına gelene kadar karıştırın. Yapıştırıcıyı hem zemine hem de fayansın arkasına dişli bir mala ile tarak gibi sürün. Bu çift taraflı uygulama, altta boşluk kalmasını önler ve fayansın bir daha çatlamasının önüne geçer.
Fayansı yerine yerleştirip hafifçe bastırarak oturtun; komşu fayanslarla aynı hizada ve aynı yükseklikte olduğundan emin olun. Derz aralıklarını eşit tutmak için fayans arası çarpı (spacer) kullanabilirsiniz. Bir su terazisi ya da düz bir cetveli üstüne koyarak fayansın çukur ya da tümsek kalmadığını kontrol edin. Yapıştırıcı kuruyana kadar, genelde 24 saat, fayansın üstüne basmayın. Yapıştırıcı kuruduktan sonra fayansın etrafındaki derz aralıklarını, mevcut derzlerle aynı renkte derz dolgusuyla doldurun ve fazlasını nemli süngerle silin.
Sık yapılan hatalar
En sık hata derzleri kazımadan fayansı sökmeye çalışmaktır; bu, çekiç darbesinin komşu fayanslara iletilmesine ve onların da kırılmasına yol açar. Önce mutlaka çevre derzleri temizleyin.
İkinci hata fayansı kenardan sökmeye başlamaktır; her zaman ortadan açılan deliklerle başlayıp dışa doğru çalışmak gerekir. Üçüncü hata, altındaki eski yapıştırıcıyı tam temizlemeden yeni fayansı döşemektir; pürüzlü zemin fayansın yamuk oturmasına ve tekrar çatlamasına neden olur. Bir diğer hata, yapıştırıcıyı sadece zemine sürüp fayans arkasına sürmemektir, bu altta boşluk bırakır. Son olarak, yapıştırıcı tam kurumadan fayansa basmak ya da derz çekmek, fayansın kaymasına ve işin bozulmasına yol açar; sabırla kuruma süresini bekleyin.
Son kontrol ve ipuçları
Derz de kuruduktan sonra onarımı kontrol edin. Yeni fayans komşularıyla aynı seviyede olmalı, üstüne basınca hiç oynamamalı ve altından boşluk sesi gelmemelidir. Fayansa hafifçe vurduğunuzda tok bir ses geliyorsa altı tam dolu demektir; boş, davul gibi bir ses geliyorsa altında boşluk kalmıştır ve zamanla tekrar çatlayabilir.
Birkaç pratik ipucu işinizi kolaylaştırır. Fayans döşerken mutlaka koruyucu gözlük takın, seramik kırıkları göze kaçabilir. Yedek fayansları her zaman saklayın; ileride bir fayans daha kırılırsa birebir uyumlu yedeğiniz olur. Eğer çatlak tek bir fayansla sınırlı değil de geniş bir alana yayılıyorsa ya da zeminin altındaki şaptan kaynaklanıyorsa, tek tek değiştirmek yerine sorunun kaynağını bir ustaya incelettirmek daha doğru olabilir. Ama tekil kırık fayans değişimi, doğru teknikle herkesin başarabileceği bir iştir.
