Kartondan Periskop Yapımı

Karton ve iki küçük aynayla köşe arkasını, duvar üstünü ve kalabalığın önünü görebileceğin basit bir periskopu adım adım yapıyoruz.

Periskop Neden Köşe Arkasını Gösterir

Periskopun tüm sırrı iki aynanın açısında gizlidir. Işık düz bir çizgide ilerler; önüne 45 derece eğimli bir ayna koyduğunda ışık doksan derece dönerek yön değiştirir. Üst pencereden giren görüntü, üstteki aynadan aşağı yansır.

Alt uca, üsttekine paralel ikinci bir ayna yerleştirdiğinde ışık bir kez daha doksan derece dönüp gözüne doğru gelir. Böylece göz hizandan daha yüksekteki ya da bir engelin arkasındaki görüntüyü rahatça izlersin. İki ayna ne kadar paralel olursa görüntü o kadar düzgün olur.

Nelere İhtiyacın Var

Malzemelerin hepsi evde bulunabilir. En önemlisi eşit boyutta iki düz ayna temin etmek.

Uzun bir karton kutu ya da kalın karton (gövde için)
Eşit boyutta iki küçük düz ayna (makyaj aynası ya da cep aynası olur)
Cetvel, kalem ve maket bıçağı
Güçlü yapıştırıcı veya çift taraflı bant
Açıları doğru vermek için bir açıölçer

Gövdeyi Hazırlamak

Önce aynaların sığacağı genişlikte, uzun ve dikdörtgen bir gövde oluştur. Hazır bir karton kutu kullanabilir ya da kalın kartonu katlayıp yapıştırarak kendi borunu yapabilirsin. Gövdenin iç yüzeyini mat ve koyu renk tutmak, yan ışıkların görüntüyü bozmasını engeller.

Gövdenin üst ucunda ön yüze, alt ucunda ise arka yüze birer pencere kes. Bu iki pencere birbirinin ters köşesinde kalır; biri görüntüyü alır, diğeri gözüne verir.

Aynaları 45 Derece Yerleştirmek

İşin can alıcı noktası aynaların açısıdır. Her iki aynayı da gövdeye göre 45 derece eğimle yerleştir. Üstteki ayna yansıtan yüzü aşağı ve pencereye bakacak, alttaki ayna ise yansıtan yüzü yukarı ve göz penceresine bakacak şekilde durmalı.

İki ayna birbirine tam paralel olmazsa görüntü kayar ya da eğik görünür. Açıölçerle kontrol et, sonra aynaları yuvalarına tutkalla sabitle.

Adım Adım Yapımı

Aşağıdaki akış, parçaları hangi sırayla birleştireceğini özetliyor. Her adımda aynaların açısını bozmamaya dikkat et.

Periskop yapım akış şeması — Yapım akışı

Işığın İzlediği Yol

Sistemde ışık üstten alta doğru şu yolu izler: üst pencereden girer, üst aynadan aşağı yansır, gövde boyunca iner, alt aynadan gözüne doğru döner. Bu yol bozulmadığı sürece net bir görüntü elde edersin.

Periskop ışık yolu çizimi — Işığın üstten alta izlediği yol

Hizalama ve İnce Ayar

Periskop bitince üst pencereyi bir cisme doğrult ve alt pencereden bak. Görüntü eğik ya da yarım geliyorsa aynalardan biri 45 dereceden sapmış demektir. Aynayı hafifçe oynatarak görüntü tam ortaya oturana kadar ayarla.

Görüntü karanlıksa gövdeye giren yan ışık sızıntılarını bantla kapat. İç yüzey ne kadar mat ve koyu olursa görüntü o kadar net görünür.

Nerelerde Kullanabilirsin

Bu periskopla duvarın üstünden, köşenin arkasından ya da kalabalığın önünden rahatça bakabilirsin. Çocuklar için saklanıp etrafı gözetlemek, doğada yuvaları rahatsız etmeden izlemek ya da basit bir optik deney olarak harika iş görür.

Daha ileri gitmek istersen gövdeyi uzatarak daha yüksekten bakan bir periskop yapabilirsin; uzadıkça görüntü biraz küçülür. Ayna yerine iyi parlatılmış metal de kullanılabilir ama en net sonucu gerçek cam aynalar verir.