Fare Klavye ve USB Aygıt Tamiri
Fare ve klavye arızaları
Fare ve klavye, bilgisayar başında en çok temas edilen ve bu yüzden en çok yıpranan çevre birimleridir. Farede en sık görülen arıza, tek tıkladığınızda çift tıklamasıdır; bir dosyaya bir kez tıkladığınızda iki kez açılması ya da sürükleme sırasında bırakması bunun tipik işaretidir. Bunun sebebi, fare tuşunun altındaki küçük mikro düğmenin (switch) içindeki metal yaprağın zamanla yorulması ve tozlanmasıdır.
Klavyelerde ise en sık arıza, belli tuşların hiç basmaması, geç basması ya da çift karakter yazmasıdır. Masaüstü klavyelerde bunun sebebi genelde tuş altına giren toz, kırıntı ve dökülen sıvıdır. Dizüstü klavyelerde ise ince makas mekanizmasının kırılması ya da altındaki ince kablonun (flex kablo) teması söz konusu olabilir. Her iki cihazda da arızaların büyük kısmı temizlik ve basit onarımla çözülür; donanımca ucuz olsalar da, kaliteli bir klavye ya da fareyi tamir etmek hem çevreci hem ekonomiktir.
Önce temizlik
Fare ve klavye sorunlarının şaşırtıcı derecede büyük bir kısmı, cihazı bozmadan sadece temizlikle çözülür. Klavyede tuşların arasına giren toz ve kırıntılar tuşların takılmasına yol açar. Klavyeyi ters çevirip hafifçe silkelemek, basınçlı hava spreyiyle tuş aralarını üflemek çoğu takılmayı giderir. Tuşların çoğu masaüstü klavyelerde dikkatlice yukarı çekilerek çıkarılabilir; altları ve tuşlar izopropil alkole batırılmış bezle silinip kuruduktan sonra geri takılır. Çıkarmadan önce tuş düzeninin fotoğrafını çekmek, geri takarken işinizi kolaylaştırır.
Farede ise optik sensörün (alttaki küçük ışıklı pencere) tozlanması, imlecin atlamasına yol açar; bunu temizlemek hareketi düzeltir. Kaydırma tekerleğinin tutukluğu da genelde içine dolan tüy ve kirdendir. Sıvı dökülen klavye ve farelerde ise cihazı hemen kapatıp fişten çekmek, mümkünse açıp kuruması için beklemek, kısa devreyi önler; şekerli ya da yapışkan sıvılarda içteki temasları alkolle temizlemek gerekir. Temizlik her zaman ilk ve en ucuz adımdır, sökmeye geçmeden önce mutlaka denenmelidir.
Fare mikro düğme onarımı
Temizlik çift tıklama sorununu çözmediyse, sorun fare tuşunun altındaki mikro düğmededir. Fareyi açmak için genelde alttaki kayar pedlerin altında gizlenmiş bir ya da iki vida bulunur; pedleri dikkatlice kaldırıp vidaları sökünce fare açılır. İçeride her tuşun altında küçük, kutu şeklinde bir mikro düğme göreceksiniz; çift tıklamaya yol açan genelde sol tuşunkidir.
İki çözüm vardır. Kolay olanı, mikro düğmenin plastik kapağını ince bir aletle açıp içindeki küçük bakır yaprağı hafifçe bükerek gerginliğini artırmaktır; bu, yorulan yaprağın tekrar düzgün temas etmesini sağlar. Bu hassas bir iştir ve küçük parçaları kaybetmemek için dikkat ister. Kalıcı çözüm ise mikro düğmeyi komple yenisiyle değiştirmektir, ki bu lehim gerektirir: eski düğme lehim pompası ya da emici fitille sökülür, yenisi yerine lehimlenir. Yedek mikro düğmeler çok ucuzdur. Lehim beceriniz varsa değişim, bükme yönteminden çok daha uzun ömürlü sonuç verir.
Klavye tuş ve kablo onarımı
Masaüstü klavyelerde tek bir tuş basmıyorsa, önce o tuşu çıkarıp altını ve teması temizleyin; çoğu zaman sorun kirdir. Zar (membran) klavyelerde, tüm tuşların altında ince lastik bir tabaka ve iletken izler taşıyan iki plastik film bulunur; bu izler aşınır ya da kirlenirse tuş çalışmaz. Klavyeyi tamamen açıp bu filmlerin temas noktalarını temizlemek, bazı tuşları geri kazandırır ama membran klavye tamiri zahmetli olduğu için çoğu zaman yeni klavye daha mantıklıdır.
Mekanik klavyelerde ise her tuşun kendi switch’i vardır; arızalı switch tek tek değiştirilebilir, hot-swap denen modellerde lehim bile gerekmez, sadece switch çekilip yenisi takılır. Dizüstü klavyelerde tek bir tuş kopmuşsa, tuş ve altındaki küçük makas mekanizması ayrı satılır ve yerine oturtulabilir; ama birçok tuş birden çalışmıyorsa sorun klavyenin anakarta bağlandığı ince flex kablodadır ve bu durumda genelde komple klavye modülü değişir. Hangi klavye tipiyle uğraştığınızı bilmek, doğru onarım yöntemini seçmenizi sağlar.
USB aygıt ve bağlantı sorunları
Bir USB aygıtı (bellek, fare alıcısı, yazıcı kablosu) tanınmıyorsa, sorun her zaman aygıtta değildir. İlk adım farklı bir USB portu ve mümkünse farklı bir bilgisayar denemektir; böylece sorunun aygıtta mı yoksa bilgisayarın portunda mı olduğunu ayırt edersiniz. Bilgisayarın ön panel portları bazen zayıf beslenir; arkadaki, doğrudan anakarta bağlı portları denemek fark yaratabilir.
USB soketlerine zamanla toz ve tüy dolar; bunu kuru bir kürdan ya da basınçlı havayla temizlemek teması iyileştirir. USB kablolarında da, tıpkı şarj kablolarında olduğu gibi, uçlara yakın yerde iç tel kopması olur; kabloyu oynatınca bağlantının gelip gitmesi bunun işaretidir ve kablo değişimi ya da uç onarımı gerekir. Kablosuz fare ve klavyelerin USB alıcısı (dongle) kaybolur ya da arızalanırsa, bazı markalarda yeni alıcı cihaza yazılımla tanıtılabilir. Aygıtın fişini takıp çıkarırken düz ve nazik hareket etmek, hem soketi hem de portu uzun ömürlü tutar; zorlama ile eğip bükmek içteki ince pimleri kırar.
Sık yapılan hatalar
En sık hata, cihaz bozuldu diye hemen atmak ve basit temizlikle çözülecek bir sorunu gözden kaçırmaktır. Fare ve klavye arızalarının büyük kısmı toz ve kirdendir, önce temizliği deneyin. İkinci hata, sıvı dökülen cihazı hemen kapatıp fişten çekmeden kullanmaya devam etmektir; bu kısa devreyle kalıcı hasara yol açar.
Üçüncü hata, klavye tuşlarını fotoğraf çekmeden söküp sonra düzenlerini karıştırmaktır. Dördüncü hata, mikro düğme ya da switch değişiminde lehim becerisi olmadan zorlamak ve devre kartına zarar vermektir; emin değilseniz bükme yöntemini deneyin ya da yardım alın. Bir diğer hata, USB aygıtı tanınmıyor diye hemen aygıtı suçlamaktır; önce farklı port ve bilgisayarda deneyin. Son olarak, USB fişlerini zorla ve yanlış açıyla takmak portların ince pimlerini kırar; her zaman düz ve nazik takın.
Uzun ömürlü kullanım
Fare ve klavyenin ömrünü uzatmak büyük ölçüde temiz tutmaya bağlıdır. Klavyenin başında yemek yememek ve içecek bulundurmamak, dökülme kaynaklı arızaların çoğunu baştan önler. Düzenli olarak klavyeyi ters çevirip silkelemek ve ara sıra tuş aralarını basınçlı havayla temizlemek, toz birikimini engeller. Fareyi temiz, tozsuz bir yüzeyde ya da mouse pad üzerinde kullanmak hem sensörü hem pedleri korur.
USB aygıtlarını ve kablolarını takıp çıkarırken fişten tutarak, düz ve nazik hareket etmek soketleri yormaz. Kabloları keskin açılarla kıvırmadan, gevşek sarmak iç tellerin kopmasını geciktirir. Kablosuz cihazların pillerini tamamen bitmeden değiştirmek, akmış pilin temasları bozmasını önler. Kaliteli bir klavye ya da fare, bu basit bakımlarla yıllarca dayanır; bir sorun çıktığında ise gördüğünüz gibi çoğu arıza, atmak yerine temizlik ya da küçük bir parça değişimiyle evde çözülebilir.
